Financiële rechtmatigheid

Financiële rechtmatigheid

Het college van dijkgraaf en heemraden is verantwoordelijk voor de rechtmatigheid van de uitvoering van de begroting. Dit betekent dat alle inkomsten en uitgaven tot stand moeten komen in overeenstemming met de relevante wet- en regelgeving. Sinds het verslagjaar 2025 legt het college van dijkgraaf en heemraden hierover verantwoording af via de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. In deze paragraaf worden de achterliggende processen en eventuele afwijkingen toe.

De Verenigde Vergadering heeft op 18 december 2024 de kaders voor de rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld in de ‘Verordening beleids- en verantwoordingsfunctie WSHD 2025’ . In de verordening worden de volgende grenzen gehanteerd:

• Verantwoordingsgrens :  2% van de totale lasten, exclusief de dotaties aan de reserves. Dit betekent dat bij in totaal minder dan 2% onrechtmatigheden het college van dijkgraaf en heemraden zich positief kan uitspreken over de rechtmatigheid in de jaarrekening. De verantwoordingsgrens in 2026 bedraagt € 5,8 miljoen.
• Rapportagegrens :  daarnaast heeft de Verenigde Vergadering de rapportagegrens vastgesteld op € 500.000. Daarmee heeft de Verenigde Vergadering bepaald dat alle afwijkingen met een omvang boven dit bedrag, worden toegelicht in de Bedrijfsvoeringsparagraaf om de Verenigde Vergadering inzicht te geven in ingezette verbetermaatregelen om onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen.

Om te komen tot een oordeel over de rechtmatigheid, worden drie verschillende criteria beoordeeld:

1. Begrotingscriterium
2. Voorwaardencriterium
3. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium

Hierna wordt per criterium kort toegelicht wat daaronder dient te worden verstaan en wat de bevindingen zijn n.a.v. de 1e begrotingswijziging 2026.

ad 1.Begrotingscriterium

Bij dit criterium gaat het om de vraag of gewerkt is binnen de budgetten die door de Verenigde Vergadering beschikbaar zijn gesteld. Iedere overschrijding van de lasten of van de investeringskredieten op programmaniveau is onrechtmatig. Dit geldt overigens ook voor een reservemutatie die niet is begroot. Bij begrotingsonrechtmatigheid kan sprake zijn van een acceptabele rechtmatigheid.

Bevindingen 2026

Het totaal van de met deze 1e begrotingswijziging 2026 verantwoorde afwijkingen ten opzichte van de initiële begroting, die vallen onder het begrotingscriterium, bedraagt € 10,3 miljoen en bestaat uit:

• De geprognotiseerde overschrijding van de lasten programma's € 3,4 miljoen;
• De nog niet geautoriseerde reservemutatie programma Bestuur en Organisatie € 0,7 miljoen;
• De geprognotiseerde overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die nog niet tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de VV zijn gemeld € 6,2 miljoen.

Zoals gesteld kan bij begrotingsonrechtmatigheden sprake zijn van een acceptabele onrechtmatigheid. Dit is het geval wanneer een onrechtmatigheid voldoet aan minimaal één van de zes criteria die in artikel 14 van de ‘Verordening beleids- en verantwoordingsfunctie WSHD 2025’ zijn opgenomen. Alle voornoemde posten van in totaal € 10,3 miljoen voldoen aan de voornoemde criteria en zijn daarmee acceptabel aangezien:

• De overschrijdingen van de lasten worden geautoriseerd door middel van de vaststelling van deze tussentijdse rapportage in een apart door de Verenigde Vergadering vast te stellen 1e begrotingswijziging 2026.
• De overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten, investeringskredieten en baten tijdig worden gemeld door deze op te nemen in deze tussentijdse rapportage in de 1e begrotingswijziging 2026.

Deze over- en onderschrijdingen worden daarom niet verder toegelicht in deze paragraaf. Hierop is wel een toelichting opgenomen in het betreffende programma in hoofdstuk Programma's van deze rapportage 1e begrotingswijziging.

ad.2: Voorwaardencriterium

Het voorwaardencriterium gaat over de eisen uit wet- en regelgeving die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Afwijkingen gaan onder andere over inkopen die onterecht niet Europees zijn aanbesteed.

Er zijn in deze periode waarover wordt gerapporteerd geen onrechtmatigheden geconstateerd met betrekking tot dit criterium.

3.Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium:

Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en eigendommen van het waterschap bij financiële beheershandelingen. In het kader van de M&O zijn er interne maatregelen getroffen. Zo is een memorandum opgesteld waarin uiteen is gezet welke maatregelen dit betreffen. Daarnaast heeft M&O ook raakvlakken met fraude en wordt dit ook meegenomen in de periodieke actualisatie van de frauderisicoanalyse.

Er zijn in deze periode waarover wordt gerapporteerd geen onrechtmatigheden geconstateerd met betrekking tot dit criterium.

Resume

Het doel van deze paragraaf is de bevordering van de naleving van wet – en regelgeving bij het financieel handelen van het waterschap, en dat de Verenigde Vergadering hierover in gesprek gaat met het college van dijkgraaf en heemraden, ter verdere versterking van het rechtmatigheidsbeheer van de organisatie. De financiële rechtmatigheid wordt daartoe aan de hand van de te hanteren toetsingscriteria beoordeeld op basis van de naleving van relevante wet- en regelgeving, interne procedures en vastgestelde kaders. Geconcludeerd wordt dat de financiële transacties met de voorgestelde (1e) begrotingswijzigingen die ter vaststelling aan de VV worden voorgelegd leiden tot cijfers die rechtmatig tot stand zijn gekomen. Het streven blijft dat de Verenigde Vergadering hierover met het college van dijkgraaf en heemraden in gesprek kan treden over beheersmaatregelen, die worden getroffen om het rechtmatigheidsbeheer verder te versterken, en te volgen wat hiervan in de praktijk de uitwerking is.